بەرگری لە كورد یان لە پەكەكە !!

هونەر تۆفیق
27.06.2020

بەتەنیا سەیركردنێكی سەرپێی ی لەو نەخشەیەی توركیا بۆ ساڵی ٢٠٢٣ ئامادەی دەكات، بەناوی عەهدی میللیەوە بەسە، بۆئەوەی لە دیدی سیاسی و جیوگرافی دەوڵەتی توركیا تێبگەین بەرانبەر بەكورد و نیشتمانەكەی.


پەیوەندی كورد و تورك دەگەڕێتەوە بۆ زیاتر لە ٩٠٠ ساڵ پێش ئێستا. كاتێك توركە سەلجوقیەكان لە خۆرئاوای ئێستای توركیا ( ئانادۆڵ )وە پاڵیان بە بەیزەنتەكانەوە ناو خۆیان لە شوێنەكەیان دەوڵەتی سەلجوقی ڕۆمیان دامەزراند كەدواتر عوسمانیەكان بوونە میراتگریان.


كورد هەمیشە دیواری بەرگری خۆرهەڵاتی توركەكان بووە، لەشاڵاوەكانی مەغول و دواتر سەفەوەیەكاندا، كوردەكان توركەكانی ئانادۆل ( توركیای ئێستا)یان پاراستووە.


لە جەنگی جیهانی یەكەمەدا، هەرچی نەتەوەی ناو دەوڵەتی عوسمانی هەبوو، بە ئەرمەنی، مەقدۆنی، یۆنانی و عەرەبەوە لە توركەكان هەڵگەڕانەوە و دژی عوسمانیەكان بوونە هاوپەیمانی ڕوس و ئینگلیز و فەرەنسیەكان. تەنیا كورد نەبێت تا دوا سات لەگەڵ توركەكاندا مانەوە. دژی بەریتانی و فەرەنسی و ڕوسەكان دەجەنگان. بەشداری كاریگەری دروستكردنی كۆماری توركیاش بوون.


بەڵام پێچەوانەی هەڵوێستی كوردەكان، توركیا لەهەردوو بۆچوونی سیاسی و فەرهەنگیدا كورد بە دوژمن و مەترسی گەورەی سەر خۆی دەزانێت.
بۆچوونی فەرهەنگی تورك لەو پەندەوە دەناسرێتەوە كە دەڵێن : كورد گیرفانێكی دڕاوە، بەكەڵكی ئەوە نایەت هیچی تیادا هەڵبگریت. لە دیدە سیاسیەكەشیانەوە لەزمانی تەواوی سەركردەكانی توركەوە دەگوترێت : تەنیا ئەو كوردە دۆستە كە مردووە، دەنا زیندووەكانیان دەبێت وەك دوژمن سەیربكرێن.


لەو باگراوندە كورتەی پەیوەندی نێوان تورك و كوردەوە، پێم سەیرە لەناو كورددا، بۆچوونێك هەبێت كە پێ ی وابێت پەكەكە بیانو دەدات بەتوركیا هێرش بكاتە سەرمان ؟! یان بۆچی پەكەكە قەندیل چۆڵ ناكەن؟!


پەكەكە هەبێت یان نەبێت بە نەخشەی عەهدی میللیەكەی توركیادا دیارە و نایشارێتەوە، ئەوان تا سلێمانیش بە مستەعمەرەی خۆیان دەزانن و ئیش بۆ داگیركردنەوەی دەكەن. پەكەكە بە بەربەست دەزانن. كەچی كورد هەیە خۆی بە پەكەكە دەڵێت : با قەندیل چۆڵ بكەن ! بەمانای با توركیا پرۆژەكەی بهێنێتەدی!!


پەكەكە دەستی وەرنەداوەتە كاروباری سیاسی و ئەمنی هەرێمی كوردستان، بەڵكە پێش دروستبوونی پەكەكەش توركیا دەستی لەژیان و بوونی ئێمەدا هەیە و هۆكاری هەرچی نەهامەتی سیاسیە بەسەر كورددا هاتووە:


- ١٩٣٦ كاتێك دەوڵەتی عێراق و بەریتانیەكان داوایان لە كوردەكانی عێراق كرد ڕێنووسێكی تایبەت بەخۆیان دیاری بكەن، بۆئەوەی بەكوردی پێ ی بخوێنرێت. كوردەكان پیتی لاتینیان هەڵبژارد. توركەكان بوون دەستیان خستە خوێندنی كوردی عێراقەوە، فشاریان خستە سەر عێراق نابێت كورد بە پیتی لاتینی بنوسێت و بخوێنێتەوە!

 

- ١٩٧٠ كاتێك كوردەكان لەگەڵ عێراقدا گەیشتنە ڕێككەوتن بۆ ئۆتۆنۆمی، توركەكان بوون، شڵەژان و داوایان لە عێراق كرد ڕازی نابن جێبەجێ بكرێت.

- حیلفی سەنتۆ ( بەغداد) لە ١٩٥٥دا توركەكان بوون لەدژی كورد دروستیان كرد.

- مفاوەزاتەكەی ١٩٨٤، بە فشاری توركیا، هەڵوەشایەوە.

- فەشەلی كۆمەكی سیاسی نێو دەوڵەتی و دروستكردنی هەرێمێكی سەربەخۆ بۆ كورد لە عێراقدا، توركیا پەكی خست.

 

ئەمانە هەمووی دەست تێوەردانەكانی توركیان لەكاروباری ناوخۆی كورد و عێراق لە دژی كورد، بەر لەوەی پەكەكەش بوونی هەبێت لە هەرێمی كوردستاندا.

كەچی بێ لەوەی ئاگامان لەخۆمان بێت، خەریكە پەكەكە تاوانباردەكەین، گوایە هۆكاری دوژمنكاریەكەی توركیایە بەرانبەر بەئێمە.

بەڕای من بۆ ئەوەی بەرگری لە پلانی داگیركاریەی توركیا بكرێت كەوەك لەنەخشەی عەهدی میللیەكەی توركیادا هەیە و هەرێمی كوردستانیش دەگرێتەوە، پێویستە بەرگری لەمانەوەی پەكەكە بكرێت، چونكە بەبوونی ئەوانەوە ناهێڵرێت ئەو پلانەی توركیا سەربگرێت.

 

هێرشەكەی دوێنێ ی كونە ماسیش باشترین بەڵگەیە بۆ وەك یەك سەیركردنی توركیا بەبێ جیاوازی بۆ كورد، كە دەست پارێزی لەژن و منداڵ و خەڵكی مەدەنی كورد ناكەن، لەناو سەیرانگەكانیشدا بێمنەتانە كورد دەكوژن. ئەگەر دەوڵەتێك زەڕەیەك شەرەفی عەسكەری هەبێت، لەكاتی بۆردمان كردنی دوژمنەكانیدا، خەڵكی سڤیل و ژن و منداڵ، لە دوژمنەكانی جیادەكاتەوە و دەست پارێزی دەكات. بەڵام توركیا، دوێنێ هەمووانی بەیەكەوە بەبێ جیاوازی كۆمەڵكوژ كرد.

copyright 2019, All Rights Reserved Developed by TeraTarget for Digital Intelligence and IT Innovations