مەرگەساتی ئەنفال بەسەرهاتی گەلێکی ستەم دیدەو هێمای خەباتە بۆ ئازادی و کەرامەتی مرۆڤ ..

دێرین عزەدین
13.04.2020


 ئەنفال ئەو تاوانەی کە هەوڵێکی دیکەی دوژمنان بوو، بۆ قڕکردنی گەلی کورد لە باشوری کوردستان تاوانێک کە لەمڕۆشدا بە گەلی کورد نامۆ نییە و بە شێواز و دروشمی جیاجیا دووبارە دەبێتەوە .

ساڵی ١٩٨٨ ڕژێمی بەعسی هەڵوەشاوەی عێراق، شاڵاوێکی ئەنفالی بۆ سەر گەلی کورد لە باشوری کوردستان دەستپێکرد، کە ماوەی زیاتر لە حەوت مانگی خایاند و بە هەشت قۆناغ زۆربەی ناوچەکانی باشوری کوردستانی گرتەوە.

لە شاڵاوی ئەنفالدا ١٨٢ هەزار کەس لە ژن، منداڵ، گەنج و پیر ئەنفالکران، ئەمەش سەرباری وێرانبوونی هەزاران گوند و ئاوایی لە ناوچە جیاجیاکانی باشوری کوردستان سەدان هەزار لە پیاو و ئافرەت و منداڵ لە ڕێگەى پرۆسەیەکى بەرنامە بۆ داڕێژراو کۆتایى بەژیانیان هێنرا لە ساڵانى ١٩٨٠ کان لە هەڵمەتێکدا کە بە ئەنفال ناسرابوو لەلایەن ڕژێمى پێشووى عێراق بۆ لەناوبردنى گەلى کورد بەڕێوەبردرا. 

قوربانیان دواى ئەوەى دەست و قاچیان بەسترابوو و فیشەک باران کران و لە گۆڕى بەکۆمەڵدا زیندەبەچاڵ کران شار و گوندەکانیان بە چەکى کیمیاوى بۆردومانکران و ژمارەیەکى زۆر لە ئافرەتان و منداڵان نێردران بۆکۆمەڵگەی دروستکراو. کە لە دۆخێکى سەختدا ژیانیان بەڕێ دەکرد. 
کە زۆریان لە تەمەنى لاوێتیدابوون بەتایبەتى دەست گیرکران و کۆمەڵکوژکران. 

ڕژێمى پێشوو هەڵمەتەکەى بەناوى سوڕەتى ئەنفال ى قورئان ناوناوە ، ئەنفال کە بە ماناى دەسکەوتەکانى جەنگ دێت، بەکارهات بۆ وەسفکردنى ئەو هەڵمەتە سەربازییەى کە لەلایەن علی حسن المجید سەرکردایەتى دەکرا بۆ لەناوبردنى گەلى کورد و تاڵانکردنى ناوچەکانیان. 

ڕژێمى پێشووى بەعس قورئانى بەکار دەھێنا بۆ پەردەپۆش کردنی تاوانە قێزەونەکانی. وشەی ئەنفال لە قورئاندا بە ماناى جینۆساید نایەت بەڵام ڕژێمى پێشووى بەعس وەک کۆدێک بە کارى دەهێنا بۆ ئەو هێرش و هەڵمەتانەى کە بەشێوەیەکى سیستەماتیکى دژ بە گەلى کوردئەنجامی دەدان.
 پرۆسەی ئەنفال لە ساڵی ١٩٨٨ و بە هه‌شت قۆناغ له‌شه‌ش ناوچه‌ى جیا جیای باشوری کوردستان بە دەستی ڕژێمی بەعسی لەناوچوو ئەنجامدرا، که‌ تێدا 182 هه‌زار که‌س بوونە قوربانیى.

ئەو تراژیدیای مەرگە 196 ڕۆژی خایاند و درێژ بوەوە بۆ ناو هەموو لایەنەكانی ژیانی ئەوانەی بەر شاڵاوەكەی كەوتن ،ئەوەشی بە ڕێكەوت ڕزگاری بوو لێی دەردو مەینەتەكانی بەشێوەو شێوازی دی ئەنفالی كرد ، شوێنەواری لەسەر سەرتاپای ژیانی ئەم گەلە لە دوای خۆی دانا ڕژێم شەوی دەدایە دەم ڕۆژەوە بۆ قەسابیكردنی لادێنشیینەكان كوردستان ، بە هەموو پێكهاتەكانییەوە و سوتاندنی خاك و وێرانكردنی ئاوەدانی و وشككردنی سەوزایی و كانیی و نەهێشتنی مرۆڤێك .

لە هەرچوار لاوە پەلاماری تەواوی لادێكانی كوردستانیان دەدا نزیکەی ٤٥٠٠ گوند خاپور کران ئەوەی بەر كەوت و ڕِزگاری نەبوو لەو ڕۆژەوە قوت دراو ئیدی نەگەرانەوە،  هەموو چركە و لەحزەو سات و ڕۆژەكانی ئەو ئۆپەراسیۆنە شومە مەرگەساتێكی ترسناك بوو بۆ خۆی ڕۆژگارەكانی پاشیشی ژیانی ناو مەرگەساتەكانی تۆپزاواو نوگرەسەلمان چاڵ و پەناگای گولەبارانكردنی بە كۆمەڵی ئەنفالكراوان هەموو مێژویەكی دانەبڕاون ، لە یەكتر مێژوویەك بوو پڕ لە یادەوەری مەرگ و تاوان جێی خۆیەتی یادی هەموو ئەو تاوان و كارەسات و قوربانیانە بكرێتەوە كە لەماوەی ئەو حەوت مانگەدا ئەنجام درا ئەوە مێژوییەكی ترسناك و پڕ تاوانە ئەوەی لە ناوییا نەژیابێت ئەوەی بە چاوی خۆی وێنە ترسناكەكانی نەبینیبێت،ئەوەی ئێش و ئازارەكانی نەچەشتبێت ، ئەوەی ڕۆژی نەدابێتە دەم شەوەوە بۆ بینینەوەی خۆشەویستەكانی ئەوەی بە پێی خۆی ڕزگار نەبووبێت ناتوانێت وینەی چیرۆكەكانی ئەو مەرگە ساتە بكێشێت ئاخر خەیاڵدانی بڕ ناكات و ناتوانێت وێنای كارەساتەكان و  ئێش و ئازارو دڕندەییەكانی بكێشێت ، ئەمە لە خەونی شاعیرانە زۆر ئەولاتر و دوورترە ئەوە جیهانی مەرگەساتی جینۆساید و كۆمەڵكوژییە كە ناوی ئەنفالە.

هاوكات ناشتوانرێت هەموو ڕۆژەكانی ئەنفال بكرێت بە شین و شەپۆری یادەوەریەکان چونكە فەزایەك بۆ ژیان كاتێك بۆ بیركردنەوە و هەنگاو نان بۆ ئایندە و دواڕوژ زەمەنێك بۆ ساڕێژكردنەوەی زامەكان و هەڵسانەوە و دەستپێكردنەوەی ژیان،چركە ساتێك بۆ ژیانی دوا ڕۆژ و زیندوبونەوە نامێنێت،لە بیركردنەوەی یاداوەرییەكانیش مانای لە بیركردنی تاوان لە یاد كردنی خیانەت لە بیر كردنی مێژووی تاڵ و شكستەكانی ڕابردوو دێت گەلێكیش ڕابردووی كارەساتەكانی لە بیر بكات مانای ڕازییە بە كوشت و بڕەكانی داهاتووش مانای ملكەچ دەكات بۆ زەلالەت و قەسابیەكان و لەبیركردنی یادەوەریەکانی یان دەست ئاواڵە كردنی داهاتووە بۆ دوبارە بوونەوەی كارەساتە ترسناكەكان یانی نرخ نەدانە بە زاكیرەكان یانی هاندانی دوبارە بونەوەی قەسابخانەكانە بۆ ئەوەی داهاتوو مەرگە سات و قەسابی كردنەكانی خۆمان لە یاد نەچێت ، بۆ ئەوەی ئێسكەكانمان لە بیابان و ناو حەوزی تێزابەكان دەركەینەوەو تف لە حەجاج و حەجاجیەكان و هاورەفتارەكانیان بكەین.

پێویستمان بەوە هەیە لە ڕێگەی یاد كردنەوەی ئەنفالەوە خۆمان وەك گەلێكی بەردەوام لە پرسە و خەباتكەر بۆ دواڕۆژێكی ڕۆشن دانێین ، گەلێك ئامادەیی ئەوەی هەیە ڕابردووەكان خۆی بخوێنێتەوە ، بۆ هەنگاوەكانی داهاتوو ئێمە چاومان لە داهاتووە بۆیە ڕابردوو دەخوێنیینەوە بۆ ئەوەی داهاتویەكی ڕون و گەش دابینبكەین بۆ نەوەكانی داهاتوو دەنا دەزانین رابردوو بە خۆشەویستانمانەوە ناگەڕێنەوە دەبێت نیشتمان لەسەر شوێنەواری گۆرستانەكانی ئەنفال بنیات بنێینەوە كە نەكرا هەرچەندە بوونی تاوانبارانی كورد لە ناومان بەردەوام ئازاری دەروونیمان زیاد دەكات و یادكردنەوەكانمان كاڵ دەکەنەوە بەردەوام ئازارمان دەدەن وەلێ بێ یادكردنەوەش تاوانباران رزگاریان دەبێت لەو رۆژەی تێیایدا نەفرەت دەكرێن ئەو رۆژە بۆ تاوانباران و داڵدەدەدران .

ئەو کۆستە ھێندە گەورەیە کەرەنگە لەزاری قەلەمی ھیچ کەسێکەوە نەتوانرێ وەکو خۆی وێنا بکرێ ، مەگەر لەرۆژی مەحشەردا ئەنفالکراوان بێن و سەرگوزشتەی چیرۆکی ئەنفال کردنیان بگێرنەوە .

copyright 2019, All Rights Reserved Developed by TeraTarget for Digital Intelligence and IT Innovations