موعەری بۆ وەسیەتی کرد بنوسن: منداڵبوون تاوانە!

ماجد خەلیل
19.09.2019

ئەبو عەلای موعەری هەشتا ساڵێ ژیا. لە عەجەمدا بە خەیامی عەرەب و لە عەرەبدا بە زاناو داناو فەیلەسوفی سەدەی یازدەهەمی ئەو ڕۆژگارە ناسرابوو. ئەوی نا ئومێدو نابینا، دنیای وەک خۆی دەبینی، وەختێ لە سوریاوە دێتە بەغدا، لە دارولحیکمەو حیکایەتەکانی ئەوێوە تێدەگا چارەی مرۆڤ چەند تاریکە، تێدەگا ئەخلاق چەنێ چەقیوە، تێدەگا ژیان چۆن چەپۆکێکی قوڕاوی، بەتەوقی سەریدا دراوە. موعەری لە ریسالەتولغوفران دا ڕەپو ڕاست دەستدەخاتە سەر برینەکان، دێت و وەڵامی هەموو هیوا ساختەکان و وەڵامی هەموو سەمەرەکانی ئاین و وەڵامی هەموو کەلتورەکانی کوشتن و کڕانەوەی ڕۆحی یەکتر دەداتەوە. ئەوێک کە هەشتا ساڵێ بە نابینایی ژیا، هەرگیز دڵی بۆ کیژۆڵەیەک دانەخورپا، هەرگیز هاوسەرگیریی نەکردو بە گۆشەگیری و گرفتاریی و گیانەڵایی سەرینایەوە. موعەریی چاوەکانی بەزاڕۆیی لەدەستدابوو، بەڵام دڵی لە دەستیا بوو، بەڵام دەرونی دەیزانی چی دەگوزەرێ، بەڵام دەیزانی بتەکانی باوەڕداریی مەرج نییە لە بەرد داتاشرابن، دەکرێ مێزەرەی سەری مەلایەک، حەجەرولئەسوەدێک یان خەلیفەیەک بت بن. ئەوێک کە بە مولحیدبوون میزاجیان دەگرت، هەزار ساڵ پێش ئێستە دەیزانی نابێ بینای ئومێد لەسەر هیچ هەڵبچنرێ. دەیزانی ژیان هیچەو زوڵمە زاڕۆیەک بێتە ژیانەوە. ئەو لە شارۆچکەیەکی حمسی سوریاوە گوێی لە تەپەی پێی پاخروای زاڕۆ برسییەکانی ئەوێ بوو. وەک داستانە دەماودەمییەکەی (بشار بن برد) وەختێ لە کۆڕێکی سەمای کچاندا لێی دەپرسن، چۆنە وادەزانی فڵانیان لەهەمویان زەریفترە، لە وەڵامدا دەڵێ: هەندێ جار گوێ لە پێش چاوەوە عاشق دەبێ. بۆیە موعەریش، گوێی ویژدان و چاوی پێشهاتی هەبوون.

دەیزانی سکهەڵگوشین، برسیەتی، نانەشقەمی، بەڕبەڕیەت، کۆیلەیی، کڕوزانەوە، بەشی ئەوزاڕۆیانەیە لە گەورەبوندا. دەیزانی عەباسییەکان، سێبەرەکانی خوا، خەلیفەکانی خاڵی لە خەمی خەڵک، میرو میرزادەکانی حەمدانی و ئەیوبی و فاتمی و ممالیک چ جاڕێکی پاشاگەردانیی ئەخلاقیان داوە. دەیزانی کەلتوری کوێرەوەریی بەشی ڕۆژهەڵاتەو مرۆڤ لەوێ مژن بە خوێن و خیانەتەوە دەکات. بۆیە پرسیاری مەزن لای ئەو گەمەی ژیان بوو، بۆدەبێ هەژارەکان ژیان بەردەوامکەن، بۆ دەبێ زوڵفەقارەکەی عەلی نەنێنە ملی ئەو نەریتەی کە درێژە دەدات بەزاڕۆخستنەوە.

بەڵێ هەزار ساڵ پێش ئێستا، تاڵی و ترشییەکانی ژیان دەستیان خستە ناو دەستییەوە، ئەویان ڕامکرد بەرەو ڕەنگی ڕەشبینی و خەڵوەت، ئەویان تاودا بەرەو تەنهایی و تەریکی ڕۆژگار، نەدەکرا ژنانی ناو کوخەکان ببینێ، چۆن تا مردن حەپس و بێ حەنانن. نەدەکرا کیژە سیحراوییەکانی سوریا ببینێ چۆن لە تەلبەندو توێرەکەی نیقابدا دەمبەستراون


بەڵێ هەزار ساڵ پێش ئێستا، تاڵی و ترشییەکانی ژیان دەستیان خستە ناو دەستییەوە، ئەویان ڕامکرد بەرەو ڕەنگی ڕەشبینی و خەڵوەت، ئەویان تاودا بەرەو تەنهایی و تەریکی ڕۆژگار، نەدەکرا ژنانی ناو کوخەکان ببینێ، چۆن تا مردن حەپس و بێ حەنانن. نەدەکرا کیژە سیحراوییەکانی سوریا ببینێ چۆن لە تەلبەندو توێرەکەی نیقابدا دەمبەستراون. نەدەکرا مرۆڤ ببینێ وەک سەگ پاسی پیاوانێ بکەن کە پێناکەنن، کە ویژدانیان مەیتێکی داڕزاوە لە دەرونیاندا، کە ئەخلاقیان لە ئەسفەلی سافلینی سیناریۆی ژیاندایە.

موعەری واوەیلای وەسیەتێکی بوو، وەسیەتێ لەسەر گۆڕەکەی نوسرا(هذا جناه أبي علي وما جنيت على أحد). ئەم تاوانە لە بابمەوەیە، تاوانی بوون، تاوانی بینینی دەیان ساڵ ژیان بەتاریکی، تاوانی کەپتی و کەئیبی. ئاخر ئەوێک کە پاروی گۆشتی گوێلکێکی بۆ هەزم نەدەکرا، ویژدانی لە مەتەرێزی هەر چێژو خۆزگەیەکیدا بوو، هیچ پارویەکی چەوری نەبوو لە پشتیدا نەچنەخوارێ. بۆیە هێندەی بۆ کرا بۆخۆی ئەو تاوانەدەرهەق بە کەس نەکا. زوڵم و زیانی هاتنە ژیانی کەسی هەڵنەگرت و ژنی نەهێنا. وا هەزار ساڵ تێپەڕی، کەس گوێی بۆ نەگرت. وا هەزار ساڵ تێپەڕی هێشتا ئێرە مەملەکەتی زاوزێ و مەرگە، هێشتا گەمەی ئەو زانا جووانەین کە سەدا هەشتایان زاڕۆیان نییە، هێشتا سوریا و بەغدا بوونەتە گۆمی خوێن، بونەتە تەراتێنی نەوەکانی تاوان، زاڕۆی بێ فەرهەنگ و پەروەردەیە، ئەوەی دەستی تفەنگ دەیگرێ نیشانی لەسەر سنگی ئەوی دی داناوە، هێشتا هەوێنی ژیان لە نا باوەکاندایەو باوەکان جگە لە لایەلایەی خەوبردنەوەمان هیچی تر نین، هێشتا حافز راست دەفەرموێ:(این خرقه که من دارم در رهن شراب اولی, وین دفتر بی معنی غرق می ناب اولی)

چەند ساڵێ لەمەو پێش و لە هەڕەتی داعشدا، پەیکەرەکەی موعەرییان روخاند، پەیکەرێکی دیکەی موعەری بووە مشتومڕی سەلەفی و ئیخوانەکان و ئەویشیان دا بە زەویدا.


چەند ساڵێ لەمەو پێش و لە هەڕەتی داعشدا، پەیکەرەکەی موعەرییان روخاند، پەیکەرێکی دیکەی موعەری بووە مشتومڕی سەلەفی و ئیخوانەکان و ئەویشیان دا بە زەویدا.  موعەری، وشەیەک نەبو لە زمانی عەرەبیدا ئەو بەکاری نەهێنابێ، یانی لە زاریدا زەریای وشەو وێنەی زمان دەڕژایە دەوروبەرەوە. کەچی، بەڵێ کەچی ئێستا هێڤیدار، پەیامنێری پێشوی روداو، پەرلەمانتاری پاشوی کوردستان، بەڵێ پەرلەمانتار، ئەوەی لەڕۆژانی شازدەی ئۆکتۆبەردا گریا. گریاو گەمەی هەڵبژاردنی بردەوە، گریا، چون بەناهەق گەشبین بوو، چون پێی وابوو شام شەریفەو دەوڵەتی کوردی لەسەر سینی زێڕدایە، گریا چون پێی وابوو لە هەلورمەلور کەتامەی ریفراندۆمدا، پای ئیستیعمارو پای عروبە لەسەر نەخشەی کوردستان هەڵدەگیرێ. گریا چون چۆڕێ زانیاری، مشتێ مێژووی نایاب، نەختێ نەریتی سیاسەت، لۆچێ مەراقی نەدیبوو، نەیدەزانی و نازانێ هاوکێشەکان چۆنن، وەک موعەری نابینا نییە تا ببینێ دەرونی سیاسەت چۆنە، تا ببینێ بەڵێنی چارەنوس لە چ جەوەڵێکی گومەساری مێژودایە، تا تێبگا تینویەتی لەکوێی گەروی ئەم میلەتەدایە. ئەو گریا، چون پێی وابو ژیان پێکەنینە، چون پێی وابو پەسنی سوڵتان سیاسەتەو چون پێی وابو نان لە قوڕگی کراسێکی سپی و چاکەتێکی تاتڵیسازدایە.

 تۆ سەیری عەقڵی پەرلەمانتار لە ژانی لە دایکبونی دەستورو یاسا، تۆ سەیری میراتی سەدان ساڵ شۆڕشی کورد کێ کاوەی ئاسنگەریەتی، تۆ سەیری گۆڕانکاری گەورەی کراس و کەواو کێبڕکێی کەلتورەکان!، تۆ سەیری جەنگاوەری ڕۆژی تەنگانەو ڕۆستەمی زۆرانبازی شارەکەی مەنسور، تۆ سەیری عەقڵی بیرکاریانەی حساب و کیتابی سەندنەوەی موچەی دزراوی کورد. تۆ سەیری عەقڵی هەزار ساڵ پێش ئێستای موعەری و هەزار ساڵ دووای ئەوسای هێڤیدار



ئەو ئێستایش لەم پێنجەم جیلەی دانەمەزرانی یەک خوێندکاری زانکۆدا، لەم هەزاران مارە رەشانەی زەهری نەوتدا، لەم بێکارییەی تاسەر ئێسقانی جەوانانی ئاواییەکاندا، لەم کەلتورە کۆمەڵایەتیەی کەمی پەروەردەو پێناوی ئازادیدا، گەرەکیەتی تاوان بکرێ، تاوانی منداڵبوون. تۆ سەیری فەلسەفەی پشت خستنەوەی منداڵی کورد، تۆ سەیری فەلسەفەی شەڕی بوجەو موچە، تۆ سەیری هێنانە حاجەتی منداڵدانی ژنانی رەنگپەڕیوی ئەم وڵاتە. تۆ سەیری عەقڵی پەرلەمانتار لە ژانی لە دایکبونی دەستورو یاسا، تۆ سەیری میراتی سەدان ساڵ شۆڕشی کورد کێ کاوەی ئاسنگەریەتی، تۆ سەیری گۆڕانکاری گەورەی کراس و کەواو کێبڕکێی کەلتورەکان!، تۆ سەیری جەنگاوەری ڕۆژی تەنگانەو ڕۆستەمی زۆرانبازی شارەکەی مەنسور، تۆ سەیری عەقڵی بیرکاریانەی حساب و کیتابی سەندنەوەی موچەی دزراوی کورد. تۆ سەیری عەقڵی هەزار ساڵ پێش ئێستای موعەری و هەزار ساڵ دووای ئەوسای هێڤیدار

copyright 2019, All Rights Reserved Developed by TeraTarget for Digital Intelligence and IT Innovations