ئیسلامگەرای لاکۆڵانی سیاسەت

ماجد خەلیل
25.06.2019

خوێندنەوەیەک بۆ هەڵای ئیسلامگەرا لە دادگای دیموکراتیدا

ئازادی لە وانەی (دارا دوو داری دی)دا، ئەوەی رۆشنکردووەتەوە کە ئازادی تاک پارێزراوە. مرۆڤ لە دەربڕین و دەرکەوتن بە هەر چەشنە جلوبەرگێکەوە مافێکی سەرەتایی خۆیەتی. بەداخەوە وێنای ئازادی و لیبڕاڵی، وشە سەرەتاییەکانی سیکیۆلاریزم و سیاسەتی دیموکراتی لە رۆژهەڵاتدا ڕۆچووە بەناو فاشیزمێکی فەلسەفی فیکریدا کە لە هەموو شتێکدا تۆتالیتاریزم دەستی ناوەتە بینەقاقای. ئێمە دەزانین، مۆدیلی هەموو ئەو دەوڵەت نەتەوانەی لە قۆناغی پاش جەنگی جیهانی هەوەڵدا دروستبوون، چەندە چەپۆکی قوڕاویان داوە بەسەرو سیمای دیموکراتیدا، ئێمە ئاشناین ئەم فۆرمەی فەلسەفەی دیموکراتی چەندە رووپۆشێکی روو زەردە بە ناوەرۆکی ئازادی و مافی کەمینەکان، ئێمە دەزانین لە دنیای رۆژهەڵاتدا چەندە دامیاوی رق دەڕژێتە هەناوی خنکاوی ئازادییەوە، ئێمە دەزانین مافی هاوڵاتیبوون چەندە ژێرچەپۆک و ژێردەستە. نمونەی سەرجەم وڵاتانی عەرەبی، نموونەی سەرجەم ئاسیای ناوەڕاست، نموونەی ئێران و تورکیاو کوێ و کوێ.

هەموو ئەمانە سیکیۆلارێکی ستەمکارو سەنایەکی لەڕادەبەدەری دێموکراسی چ حەشرو نەشرێکیان پێدەکا. لەم وڵاتانەدا جگە لەوەی ئازادی جل و بەرگ و پۆشاک نیە، جگە لەوەی وەک جل ڕەشەکانی ئیتاڵیا لە چلەی هاویندا جزمەت لە پێدەکەن،جگە لەوەی وەک لیبڕاڵەکانی ئەمریکای لاتین بۆینباخی سورت لێ دەکەنە قاچاغی مادەی هۆشبەر،لێرەیش جلوبەرگی نەتەوەیی دەیان ساڵ بوو قەمتی گەورەی ئایدیۆلۆژیا لەبەردەمیدا بوو. ئای چ رۆژانێ لەباکوردا گوزەرا، وەختێ ئەو بەیانییەی لە بیستەکانی ماردیندا بەند بەبەندی چەشنەکانی جل و بەرگی مۆدێرن خوێنرایەوە. ئەو هەموو پیرو پەککەوتە کێش و میشکییەکانیان هێنرایە خوارێ و کلێتەیەکی کوڕی توکنی میستەر ڕەنگیان کرایە سەرێ، ئەو هەموو میمی و مەتییە کۆڵوانەی کوردییان لەبەر داکەنراو ماکسییەکی مردوڕەنگیان کرایە بەر. چ نوکتەو بەزمێ ئەوێی گرتبوویەوە، چ سمڵ و مێخەکێکی کوردەواری لێکرایەوەو چۆن بەقاقاوە لە یەکتریان دەڕوانی. لە موکریانیشدا، وەک چۆن لە سەردەمی پەهلەویدا ژنی وا هەبوو بیست ساڵ لەماڵ نەهاتە دەرێ چوون ئامادە نەبوو پرچێکی دیاربێ، بەو شکڵەیش کەئیسلامگەرای شیعە هاتنە پێش هەزاران مەهەستی و هایدەو هونەرمەندی مەزن و ئاوازی ئاسمانی و ستاتیکای ژنبوون وڵاتیان جێهێڵاو بە غەمی غوربەت و زایەندەڕوودەکەی موعینی ئەسفەهانییەوە سەریان نایەوە. ئەم فلمەی ئێستا پەخشدەکرێ، ئەم سینەمایەی ئێستە بەبێ بلیت ئەوەی دەستی قەڵەم بیگرێ هاتووە بۆ تەماشای، فلمێکە کارەکتەرەکانی خۆمانین.

ئایا لەسەردەمی دەسەڵاتی بزووتنەوەی ئیسلامی و کۆمەڵی ئیسلامی لە هەڵەبجەو هەورامان، خانمێک بۆی هەبوو روو سەریەکەی لەسەرێ لادا؟ بێگومان بە دادگای ئیسلامی نەخێر، بۆی نەبوو

فلمێکە دەرهێنەرو حیوارو حونجە بە حونجەی پەیام وپەروەردەکەی خۆمانین. ئێمەی هەموو حزبە لیبراڵییەکان، ئێمەی هەموو پارتە راست و چەپەکان، ئێمەی هەموو ئیسلامگەراکان، ئێمەی ئەو چەپانەی لە پەنجاو شەست و حەفتاکاندا مەلای مزگەوتمان مەخسەرە دەکرد، ئێمەی ئەو ئیسلامیانەی قاسمخانمان بە هونەرمەند دەوت و دوربینمان بۆ ماڵەکاندادەنا، ئێمەی ئەو ئیسلامیانەی لە هەموو هەژموونی  دەسەڵاتماندا نەمان هێڵا دوکانێکی کاسێت وسیدی هەبێت و مۆسیقا لێبدرێ، ئێمەی قوفڵی گەورەمان لەدەرگای هاوینە هەوارێکی وەک ئەحماواو ئاوێسەر دابوو، ئێستە مژوڵی دادگایی یەکترین، گوایە نیقابێک نێردراوەتە ریزی دوواوە. بۆچی سەیرە؟ بۆ ئەم فلمە پەنجاجار نەماندیوە؟ ئەوەی لێرەدا دەمەوێ بیڵێم سەرچاوەی کێشەکانە. کە جگە لەوەی هەموو هێزە سیاسی و ئایدیۆلۆژییەکانمان ناکامڵ و زیادکرۆمۆسۆمن، لەرووی کۆمەڵایەتیشەوە کۆمەڵێکی بە هەڵپەو خلیسکاوی ناو قوڕاوی بازاڕی رەش و سەرمایەی بێستراکتۆرو ژەهری خیانەتین. ئێمە ئیسلامگەراکان، کە لەسەر بنەماوفۆرمی حزبایەتی چەپی رادیکاڵ دروست بوون، لە حەسەنبەناو مەودودییەوە تا ئەم لاکۆڵانیانەی کۆڵانی سیاسەتی ئەمڕۆ، تیۆری سیاسییان سیخناخە بەڕق، تژین لە تۆمەت و زمانی زبر، دەستی وشەکانیان پڕ لە تەورو تیرۆرو شمشێری تیژ. پۆستەکانیان پڕن لە شعوری شاپوەشێن. ئەمانە هاواری ئازادی دەکەن. بەڵام ئازادی بەو فۆرم و فەلسەفە نا کە لە قورئان و سوننەت هەیە. ئازادییان دەوێ بەو مانایەی کە دیموکراسی داوای دەکا، بەو حونجەیەی کە جۆنلۆک و جانجاک ڕۆسۆ و جونستیوارد کردیان، ئازادییان دەوێ بۆ کچەخوێنکارێ کە بۆچی عەقڵێکی ژەنگگرتووی  مۆدێلی کوردایەتی دەیباتە دواوە، بەڵام شەرم دەکەن داواکەیان بە پێی داوای ئایدیۆلۆژیای خۆیان بێ. چون گەر خۆیان حاکم بن، سفورەکان نابەنە ڕوواوە، بەڵکو زیندانیان دەکەن. تەنها دەپرسین، ئایا لەسەردەمی دەسەڵاتی بزووتنەوەی ئیسلامی و کۆمەڵی ئیسلامی لە هەڵەبجەو هەورامان، خانمێک بۆی هەبوو روو سەریەکەی لەسەرێ لادا؟ بێگومان بە دادگای ئیسلامی نەخێر، بۆی نەبوو.

ئەو بەهانەی حاکمییەتەیە کە لەبەرگی هێناوەی خەلافەتدا خەبات دەکات. ئەمڕۆ کوردستان و ناوچەکەیش، ئازادی تێیدا بووەتە کەیس. کەیسێکی پیری چارەنەکراو. تەنها تەنها، دەربازبوون لەم مەعمەعەو میتۆدە ناکامڵانەی هێزە سیاسییەکان، خەباتێکی عاقڵانەو عادیلانەی دەوێ

ئەدی ئەم پرسە بۆ هێندە لای ئیسلامییەکان زەقکراوەتەوە؟ لەکاتێکدا ئەتواری کابرای بەردەم پشتیوان سادق، ئەتوارێکە ئامۆزای ئەتوارەکانی خۆتانە. لەم نوسینەدا گەرەکمە بڵێم راشکاوانەشرۆڤەی ئازادی پۆشین بکەن. دیموکراتی کوردی باوەڕی بە ئازادی جل و بەرگ و پۆشین هەیە، بەڵام ناتوانێ جێبەجێی کاو مافی نیقابێکی پێشێل کرد. بەڵام ئێوەباوەڕتان بە ئازادی پۆشین نییەو وەک دیموکرتەکان نیین، دەسەڵاتتان هەبێ باوەڕی خۆتانجێبەجێ دەکەن. دیارە مەبەستم لێرەدا ئیسلامگەرای سیاسییە، ئەو مۆدێلە سیاسییەی لە دەستپێکی سەدەی بیستەمەوە سەرکۆڵانی سیاسەتی گرتووە، ئەو بەهانەی حاکمییەتەیە کە لەبەرگی هێناوەی خەلافەتدا خەبات دەکات. ئەمڕۆ کوردستان و ناوچەکەیش، ئازادی تێیدا بووەتە کەیس. کەیسێکی پیری چارەنەکراو. تەنها تەنها، دەربازبوون لەم مەعمەعەو میتۆدە ناکامڵانەی هێزە سیاسییەکان، خەباتێکی عاقڵانەو عادیلانەی دەوێ، خەباتێ رەچاوی گۆڕانکاری سەردەم و تەرزە نوێیەکانی سیاسەت بکا، خەباتێ رەچاوی بوونی نەتەوەیی کوردو نەریتی نیان و نەستیلەی کورد بکات، خەباتێ بەهای کۆمەڵایەی و بزووتنەوەی رۆشنبیری خەڵکی کورد بەهەند وەربگرێ و قۆناغ بەقۆناغ گرفتەکان تێپەڕن و لە نەریتی گۆڕانی کتوپڕو ئایدیای ئیستیرادکراو و کۆدەتای بێزراو و داگیرکاری و باوەڕی ساختە دامانبماڵێت. تا جارێکی تر پەروەردە، نەبێتە گاڵتەجاڕی ریبات لەملێکی دەوروخولی پشتیوان سادق، تاجارێکی تر پەروەردە نەبێتە سەکۆی نیقاب. تا جارێکی تر نەهێڵرێت هەژموونی پیاوسالاری و ئەخلاقی دڵپیسی و فشاری سەلەفییەت، کچانی بەشەرم وشکۆ و زیرەک لە چوارچێوەی چەپۆکی رەشی چارشێوێکدا کوێربکەنەوە.

copyright 2019, All Rights Reserved Developed by TeraTarget for Digital Intelligence and IT Innovations