بەریتانیا لە دووریانی واشنتۆن و تاراندا

24.07.2019

لڤین:شیكاری/  بەهمەن كەریم

لە دوای زیادبوونی گرژییەكانی لەگەڵ ئێران، بەریتانیا دووەم كەشتی جەنگی خۆی رەوانەی كەنداو دەكات و لەگەڵ ئەمریكا گفتوگۆی زیادكردن و بەهێزكردنی هێزەكانیان لە ناوچەكە دەكات .دەستبەسەردا گرتنی كەشتیەكی نەوتی ئێران لەگەرووی (جەبەل تاریق) كە بەرەو سوریا بەرێكەتبوو لە لایەن بەریتانیاوە و گێچەڵی چەند بەلەمێكی سەربازی سوپای پاسدارانی ئێران لە گەرووی هورمز پەیوەندییەكانی نێوان بەریتانیاو ئێرانی بەرەو گرژی زیاتر بردووە.

كەشتی (HMS Duncan) كەشتیەكی هەرە پێشكەوتوی سەربازییە لە جیهاندا و لە رۆژانی داهاتوودا بۆ پاڵپشتی لە كەشتی (HMS Moutrose)بەرەو كەنداو بەڕێدەكەوێت،ئەمە بە دوای لێدوانێكی (تێریزا مەی )دا دێت كە باس لە دەستپێكردنی گفتوگۆ لەگەڵ ئەمریكا دەكات سەبارەت بەزیادكردنی هێزی سەربازی لە ناوچەكە لە دوای چەند هێرشێك بۆ سەر كەشتیە نەوتیەكان لە كەنداوی عوممان و هەوڵی  سوپای پاسدارانی ئیران بۆ پەڵاماردان و پەلكێشكردنی كەشتیەكی نەوتی بەریتانیا بۆ ناو ئاوەكانی ئێران و دەستبەسەركردنی.

بەریتانیا جگە لە 8 یەكەی پارێزگاری 4 كەشتی مین هەڵگرەوەی لە كەنداو هەیە ،بەپێی هەواڵێكی  رۆژنامەی (گاردیان)كە لە 11ی ئەم مانگەدا بڵاوكراوەتەوە.

(جێرمی هەنت) وەزیری دەرەوە بەریتانیا دەڵێت "ئێستا كاتی ئەوەیە بارودۆخەكە هێور بكرێتەوە و حكومەتی بەریتانیا هەوڵنادات كە گرژیەكان روو لە زیادبوونی زیاتر بكات ،بەرپرسیاریتی سەرەكە ئێمە پاراستنی كەشتیەكانمانە و بە ووریای و هەستیارییەوە مامەڵە لەگەڵ هەرگۆڕانكارییەك دەكەین" هەروەها دەڵێت "كەمكردنەوەی هەنگاو بە هەنگاوی بودجەی سەربازی وایكردووە كە نەتوانیین بە تەواوی پارێزگاری لە كەشتیە نەوتیەكانمان لە كەنداو بكەین "،لە لایەكی ترەوە وەزارەتی بەرگری بەریتانیا دەلێت   لەهەوڵی  كەمكردنەوەی گرژیەكانن بەڵام نەمان توانیووە هێزی تەواو بۆ هاتوو چۆی رۆژانەی 15 كەشتی بازرگانی  بەریتانی لە ئاوەكانی كەنداو دابین بكەین،هەروەها دەڵێت "كەشتی   (HMS Duncan)وەك بەشێك لە ئامادەگی درێژخایەنی ئێمەو بۆ پاراستنی ئاسایشی دەریایی ناوچەكەو هاوكاری كردنی كەشتی (HMS Moutrose)وەك پاڵپشتیەك لە هاوبەشە نێودەوڵەتیەكانمان دەچێتە كەنداو ".

لە ئێستادا پەیوەندییەكانی نێوان بەریتانیاو ئێران لە دوای دەستبەسەرداگرتنی كەشتی (Grace1)ی ئێرانی كە نەوتی بەرەو سوریا دەگواستەوەو بەریتانیا پێیوایە پێشێلكردنی گەمارۆكانی یەكێتی ئەوروپایە بۆ سەر ئێران لەو پەڕی خراپیدایە.

ئێران لە ماوەی هەفتەی رابردودا چوار جار باڵوێزی بەریتانیای بانگهێشت كردووە و پێیڕاگەیاندووە كە دەستبەسەرداگرتنی كەشتیە ئێرانیەكە لەسەر داوای حكومەتی ئەمریكا بووە و هاوكاتە لەگەڵ سیاسەتە دوژمنكارییەكانی ئەمریكا بەرامبەر ئێران.

ووتەبێژی حكومەتی ئێران عەباس موسەوی دەڵێت "ئەم رەفتارە یارییەكی ترسناكەو ئامۆژگاری بەریتانیا دەكەین كە نەچنە ژێر كاریگەری و سیاسەتەكانی ئەمریكا، هەروەها دەڵێت ئێمە جارێكی تر داوای دەستبەجێ‌ ئازادكردنی كەشتیە ئێرانیەكە دەكەین كە ئەمە لە بەرژەوەندی هەردوو وڵاتدایە".

بەریتانیا یەكێكە لەو وڵاتانەی كە پاڵپشتیی لە رێكەوتنی ئەتۆمی ئێران لەساڵی 2015 دا دەكات كە پار ساڵ ئەمریكا كشانەوەی خۆی لەو رێكەوتنە راگەیاندو سەرلەنوێ‌ سزای توندی ئابووری خستەوە سەر ئەو وڵاتەو داوای لە وڵاتانی جیهان كرد كە كڕینی نەوتی ئێران بوەستێنن و لە بەرامبەردا ئێران پابەندبوونی خۆی بە رێكەوتنەكەوە لە ئێستادا كەمكردۆتەوە.ئەمە لە كاتێكدایە كە حكومەتی بەریتانیا رەتیدەكاتەوە كە تا ئێستا وردەكاری پێشنیاری ئەمریكای سەبارەت بە تاردنی پاڵپشتی دەریایی بۆ ناوچەی كەنداو بەدەستگەیشتبێ‌ ،دۆناڵد ترەمپ لە مانگی رابردوودا پێشئەوەی لوتكەی(G20)لە یابان ببەسترێت پێشنیاری كردبوو كە وڵاتانی ئاسیا بەشداریبكەن لە پاراستنی كەشتیە نەوتیەكان كە لە سەدا 60ی ئەو نەوتەی لە كەنداوەوە دەردەچێت بەرەو وڵاتانی ئاسیا دەگواسترێتەوە.

كەشتی سەربازی HMS Duncanزۆر پێشكەتووترو بەهێزترە لە كەشتی (HMSMontrose)و یەكێكە لەكەشتییە هەرە پێشكەوتووەكانی جیهان ،ئەمە دەریدەخات كە بەریتانیا پەیوەندی بە ئەمریكاوە كردووە لە رووی خۆئامادەكردن و تەكتیكیەوە

لە 28ی ئایار (برایان هۆك)نوێنەری تایبەتی ئەمریكا بۆ ئێران سەردانی لەندەنی كردوو لەگەڵ سكرتێری گشتی رێكخراوی دەریاوانی نێودەوڵەتی (كیتاك لیم)كۆبوەوە لە كۆنگرەیەكی رۆژنامەنوسیدا (لیم)رایگەیاند كە "كاری سەرەكی ئێمە دابینكردنی ئاسایشی هاتووچۆیە بۆ كەشتیە بازرگانیەكان بەجۆرێك دووربن لە هەر هێرش و پەلامارێك".

رۆژنامەی (واشنتۆن ئیگزامینەر)لە 14 ی ئەم مانگەداو لە بابەتێكدا بە ناونیشانی (چاوەڕواندەكرێت بەریتانیا بەرەو جەنگ لە دژی ئێران هەنگاو بنێت)باس لەوە دەكات كە رەوانەكردنی كەشتی جەنگی  (HMS Duncan)بەرەو كەنداو پێشبینیەكانی جەنگ لە دژی ئێران زیاتردەكات لەبەر دوو هۆكار: یەكەمیان كەشتی سەربازی HMS Duncanزۆر پێشكەتووترو بەهێزترە لە كەشتی (HMSMontrose)و یەكێكە لەكەشتییە هەرە پێشكەوتووەكانی جیهان ،ئەمە دەریدەخات كە بەریتانیا پەیوەندی بە ئەمریكاوە كردووە لە رووی خۆئامادەكردن و تەكتیكیەوە،دووەم:ئەگەرچی رایگشتی سیاسی لەبەریتانیا بە دژی جەنگ لەگەڵ ئێران دەوەستنەوە ،بەڵام رەوانەكردنی هێزی دەریایی زیاتری بەریتانیا بەرەو كەنداو ئاماژەیە بەوەی كە بەریتانیا هیچ بژاردەیەكی لەبەرامبەر ئێراندا نەماوە جگە لە خۆئامادەكردن بۆ جەنگ.

مێژووی پەیوەندیەكانی نێوان بەریتانیاو ئێران لەدوای شۆڕشی ئیسلامی لە ئێران

لە دوای شۆڕشی ئیسلامی ئێران لەساڵی 1979 پەیوەندییە دبلۆماسیەكانی بەریتانیا لەگەڵ ئێران بە هەڵپەسێردراوی مایەوە تا ساڵی 1988 دووبارە باڵویزخانەی بەریتانیا لە تاران كرایەوەو پاش ماوەیەكی كەم بەهۆی فتوایەكی (ئایەتوڵا خومەینی)كە داوای كوشتنی نوسەری بەریتانی (سەلمان روشدی)لە موسوڵمانانی جیهان دەكات سەرلەنوێ‌ گرژی دەكەوێتەوە پەیوەندیەكانیان، بەدوای هەڵبژاردنی (محەمەد خاتەمی) لەساڵی 1998 وەكو سەرۆكی ئێران پەیوەندییەكانی بەریتانیا و ئێران گەشە دەكاتەوە بە تایبەتی لەدوای سەردانی (جاك سترۆ) وەزیری دەرەوەی ئەوكاتەی بەریتانیا بۆ تاران ساڵی 2001 كە بەیەكەم سەردانی بەرپرسێكی باڵای بەریتانیا دائەنرێت بۆ تاران لەدوای شۆڕشی ئیسلامی ئێران، پاشان ساڵی 2002 بەهۆی رەتكردنەوەی (دەیڤد ریدەوی)وەك باڵوێزی بەریتانیا لە تاران بە تۆمەتی سیخوڕیكردن سەرلەنوێ‌ ساردی دەكەوێتە پەیوەندیەكانیان ،جارێكی تر لەساڵی 2011 دوای ئەوەی بەریتانیا سزای ئابووری بەسەر ئێراندا سەپاند و خۆپیشاندەران لە تاران پەلاماری باڵوێزخانەی بەریتانیا دەدەن پەیوەندیەكانی ئەو دوو وڵاتە كەدەبێتەوە، ساڵی 2013 لە دوای هەڵبژاردنی (حەسەن رۆحانی)بەسەرۆكی ئێران پەیوەندیەكانی ئەم دوو وڵاتە تارادەیەك بە جێگیری مایەوە تا گەیشتە ئەوەی لە ساڵی 2015 دا رێكەوتنی ئەتۆمی وڵاتانی (5+1)لێبكەوێتەوە .لە ئێستادا بەهۆی دەستبەسەرداگرتنی كەشتیەكی نەوتی ئێران لەلایەن بەریتانیاو گێچەڵی سوپای پاسداران بە گەشتیەكی نەوتی بەریتانیا پەیوەندیەكانی ئەم دوو وڵاتە رووی لە ئاڵۆزی و گرژی زیاتر كردووە .

181 جار بینراوە

زیاتر

copyright 2019, All Rights Reserved Developed by TeraTarget for Digital Intelligence and IT Innovations